Zanim cokolwiek zamówisz, sprawdź stan budynku. W starym budownictwie najczęściej zawodzą instalacje: ołowiane rury, aluminium w przewodach, ogrzewanie grawitacyjne i przewody kominowe z nieszczelnymi wyczystkami. Wezwij kominiarza i elektryka z uprawnieniami do pomiarów, a instalatora wodno-kanalizacyjnego do oceny pionów. Zrób też odkrywkę posadzki i fragmentu ściany w dwóch miejscach — to tanieje i przyspiesza każdą późniejszą decyzję.

Najlepsze miejsca to suche, przewiewne kąty: pod łóżkiem (jeśli jest tam miejsce i nie ma ogrzewania podłogowego), za szafą, na antresoli, a nawet w przedpokoju, jeśli jest szeroki. Materac układaj pionowo, na krótszym boku, opierając go o ścianę — nie kładź go na płasko na podłodze, bo od spodu zbiera się wilgoć. Między materacem a ścianą zostaw kilka centymetrów szczeliny. Jeśli masz balkon, nie trzymaj tam materaca na stałe: słońce niszczy tkaninę, a deszcz i mróz szkodzą wkładowi.

Remont w starym budownictwie zaczyna się od pieniędzy i czasu, a nie od wyboru płytek. Zaplanuj budżet z rezerwą sięgającą jednej czwartej całości, bo ukryte wady wychodzą dopiero po zdjęciu tynku. Ustal też, na jak długo wyprowadzasz się z mieszkania albo której części nie ruszasz. Bez tego etapu każda decyzja zakupowa będzie chaotyczna, a harmonogram rozsypie się po pierwszym odkryciu.

Nie zaklejaj kratki folią ani nie zostawiaj jej zasłoniętej szafką. Wywiew potrzebuje swobodnego dopływu powietrza — jeśli w łazience nie ma szczeliny pod drzwiami, zamontuj w drzwiach kratkę nawiewną albo skróć uszczelkę. Bez tego wentylator będzie pracował na podciśnieniu i nie usunie wilgoci. Uruchamianie ustaw na czujnik wilgotności albo opóźnienie czasowe, żeby wentylator chodził jeszcze kilka minut po wyjściu z łazienki. Raz na kwartał zdejmij kratkę i przetrzyj łopatki oraz kanał — osad z kurzu i mydła potrafi zmniejszyć przepływ o połowę. Jeśli po tych zabiegach para nadal osiada na lustrze, zmierz wilgotność higrometrem; wynik powyżej 70 procent oznacza, że wentylator jest za słaby albo kanał wymaga czyszczenia przez fachowca.

Realna oszczędność zależy od tego, ile ciepła faktycznie uciekało. Przy starym, nieszczelnym oknie uszczelki dają odczuwalną różnicę, bo eliminują napływ zimnego powietrza i pozwalają utrzymać wyższą temperaturę przy tym samym nastawie grzejnika. Folia działa głównie na komfort cieplny przy szybie i ogranicza wychładzanie pomieszczenia od strony przeszklenia. W oknie nowym, szczelnym i z szybą zespoloną oba rozwiązania przyniosą niewiele — tam problemem jest raczej mostek cieplny w murze albo brak wentylacji. Nie traktuj tych zabiegów jako zamiennika wymiany okien, to rozwiązanie na jeden, dwa sezony.

Na koniec zaplanuj odbiór i poprawki. Spisz listę usterek z wykonawcą, ustal termin ich usunięcia i wstrzymaj ostatnią część płatności do czasu odbioru. Zachowaj gwarancje, protokoły pomiarów i zdjęcia instalacji — przydadzą się przy awarii i przy sprzedaży. Remont w starym budownictwie rzadko idzie według planu, ale uporządkowana kolejność i rezerwa na niespodzianki pozwalają doprowadzić go do końca bez rozbiórki świeżo położonych płytek.

Uważaj na tynki i stropy. W kamienicy często trafisz na tynk cementowo-wapienny, który nie znosi nowoczesnych, szczelnych wypraw — para wodna zostaje w murze i pojawia się grzyb. Zamiast gładzi na całej ścianie rozważ tynk wapienny lub gliniany, a w miejscach zawilgoconych najpierw usuń przyczynę: nieszczelny dach, rynnę albo mostek cieplny. Nie zaklejaj wilgotnych ścian folią ani płytą gipsowo-kartonową na ruszcie bez sprawdzenia, czy mur wysycha.

Najczęstszy błąd przy wymianie oświetlenia w salonie z bloku to wybór lampy wyłącznie po wyglądzie. W bloku ze stropem z płyt żelbetowych każdy punkt świetlny oznacza kucie, przewiercanie i ciągnięcie przewodów, a salon zwykle ma jeden przewód wyprowadzony na środku sufitu. Jeśli kupisz żyrandol z dziesięcioma źródłami światła albo lampę wymagającą trzech punktów zasilania, czeka cię albo zwrot, albo dodatkowa instalacja. Przed wyjściem do sklepu sprawdź, ile przewodów wychodzi z sufitu i czy jest tam przewód ochronny. Zrób zdjęcie puszki i zmierz odległość od ścian — to dwie informacje, które najbardziej ograniczają wybór.

Typowe błędy, które kosztują najwięcej: brak odbioru instalacji przed zamurowaniem, zamawianie materiałów przed pomiarami, ignorowanie wentylacji i wylewanie nowej posadzki bez izolacji przeciwwilgociowej. Kolejny częsty problem to zerwanie stropu drewnianego i wylanie betonu bez opinii konstruktora — strop może nie przenieść ciężaru. Jeśli budynek jest wpisany do rejestru zabytków, każda ingerencja w elewację, klatkę schodową czy stolarkę wymaga uzgodnienia z konserwatorem. Zaplanuj to na długo przed pierwszym uderzeniem młotka.