Jak często i w jakiej kolejności Minimum to raz w miesiącu przy normalnym użytkowaniu. Jeśli w domu jest alergik, małe dziecko albo zwierzę śpiące na łóżku, odkurzaj co tydzień lub dwa. Zawsze zacznij od zdjęcia pościeli i przewietrzenia materaca przez kilkanaście minut. Potem odkurzaj powierzchnię materaca ruchami w obu kierunkach — wzdłuż i w poprzek — bo kurz układa się w jednej osi. Na koniec przejedź boki i szczelinę między materacem a ramą, gdzie zbiera się najwięcej zanieczyszczeń. Jeśli materac ma wsypę lub zamek, nie otwieraj jej pochopnie: wnętrze wypruwa się na zewnątrz i trudno to potem posprzątać.

Tolerancje, które decydują o braku szczel

Prosty test wykonasz samodzielnie. Połóż materac na płaskiej powierzchni i przyłóż do niego linijkę lub poziomnicę wzdłuż. Jeśli dostrzeżesz szczelinę większą niż dwa centymetry, powierzchnia jest wygięta. Możesz też uklęknąć na środku i sprawdzić, czy zapadasz się bardziej niż przy krawędzi. Pamiętaj, że materace dwustronne można obracać, ale tylko jeśli producent to przewidział – wiele nowszych modeli ma jedną stronę użytkową i obracanie ich nic nie da.

Szczelina do jednego centymetra na stronę jest akceptowalna — materac nie pracuje wtedy na boki i nie wypada. Przy dwóch–trzech centymetrach po każdej stronie pojawia się problem: podczas snu materac przesuwa się, tworzy się klin, w który wpada ręka lub stopa, a krawędź ramy zaczyna uciskać bok materaca. Rozwiązaniem nie jest upychanie koców ani pianek. Jeśli różnica wynosi do trzech centymetrów, zamów materac na wymiar. Jeśli więcej — wymień ramę albo zaakceptuj, że szczeliny będą stałym elementem.

Zanim zaczniesz szukać materaca, zmierz dokładnie wewnętrzne wymiary leżyska — czyli przestrzeni między ścianami ramy, skrzyni lub stelaża. Użyj miarki stalowej, nie taśmy krawieckiej, i mierz w kilku miejscach: przy górnej krawędzi, w połowie wysokości i przy dnie. Rama często nie jest idealnie prostokątna, a różnice dwóch–trzech centymetrów na długości są normą. Zapisuj wyniki dla obu przekątnych — jeśli różnią się o więcej niż pół centymetra, leżysko jest przekoszone i sam wymiar nie wystarczy.

Najczęstsze błędy to mierzenie zewnętrznych wymiarów ramy zamiast wewnętrznych, pomiar taśmą krawiecką, która się naciąga, oraz założenie, że wszystkie materace danego rozmiaru są identyczne. Zdarza się też kupno materaca „w zapasie", na przyszłe łóżko — po roku w magazynie pianka się utnie i wymiar się zmieni. Mierz, sprawdzaj przekątne, żądaj od sprzedawcy realnego wymiaru konkretnej sztuki i dopiero wtedy zamawiaj.

Na koniec: dopasuj tkaninę do tego, jak często śpisz na meblu. Codzienne rozkładanie i spanie to plecionka albo gęsty welur o krótkim runie. Plusz zostaw do mebli, które pełnią funkcję spania sporadycznie. Zanim zamówisz, zapytaj, czy tkanina jest dostępna w rolce o odpowiedniej szerokości — zszywanie pasów na siedzisku zawsze osłabia materiał i psuje wygląd.

Sprawdź też, czy łóżko stoi stabilnie na podłodze i czy nie dotyka ściany. Czasem skrzypi nie rama, lecz nóżka przesuwająca się po nierównej powierzchni albo zagłówek trący o tynk. Podłóż kawałek filcu lub gumy pod nóżki i ponownie przetestuj konstrukcję. Dopiero gdy masz pewność, z którego dokładnie miejsca dobiega dźwięk, przejdź do naprawy. Kolejność jest prosta: najpierw nasłuch i obserwacja, potem oznaczenie źródła, na końcu dopiero dokręcanie, podkładanie przekładek lub wymiana zużytych elementów.

Tapicerka mebla do spania zbiera to, czego nie widać: złuszczony naskórek, pot, kurz z pościeli, sierść zwierząt. To wszystko osiada w gąbce i na włóknach tkaniny, tworząc środowisko dla roztoczy i bakterii. Odkurzanie nie jest kosmetycznym zabiegiem — decyduje o tym, czy w łóżku śpisz spokojnie i czy rano nie budzisz się z zatkanym nosem. Różnica między odkurzaniem raz na kwartał a raz na dwa tygodnie jest odczuwalna, zwłaszcza u alergików.

Kiedy materac do leżyska, a kiedy leżysko pod materac Kolejność ma znaczenie. Jeśli masz już ramę łóżka, dopasowujesz materac do niej. Jeśli kupujesz oba elementy razem, wybierz najpierw materac, a potem zamów ramę pod jego realny wymiar. Odwrotna kolejność — najpierw rama, potem szukanie materaca „pod nią" — kończy się albo szczelinami, albo materacem wciśniętym na siłę, który po roku pracy sprężyn zaczyna się odkształcać. Materac wciśnięty w zbyt ciasne leżysko nie ma gdzie odprowadzić powietrza i zbiera wilgoć od spodu.

Materac zamawia się zwykle w jednym z typowych rozmiarów: 80×200, 90×200, 120×200, 140×200, 160×200, 180×200. Tolerancja produkcji to najczęściej plus minus jeden centymetr na długości i szerokości. To znaczy, że materac „160×200" może mieć realnie 159×199 albo 161×201. Przy leżysku o wewnętrznej szerokości 161 cm materac 160 cm zostawi jednocentymetrową szczelinę po jednej stronie, a przy 159 cm nie wejdzie wcale. Dlatego nigdy nie zamawiaj po nominale — porównuj z rzeczywistym pomiarem.