Zanim zaczniesz cokolwiek zmieniać, posiedź przy klatce po zmroku z zgaszonym światłem. Usłyszysz, czy chomik skrzypi karuzelą, czy obgryza pręty, czy przesypuje trociny. Każdy odgłos ma inną przyczynę. Skrzypienie to zwykle łożysko lub tarcie osi albo podstawa kołowrotka o kuwetę. Grzechotanie to miseczki i poidła uderzane o pręty. Stukanie to kamień lub twardy przedmiot przesuwany po plastikowej podstawie. Szelest to z kolei kopanie w ściółce, którego nie da się wyeliminować, ale można je wyciszyć.

Gryzienie prętów może też być objawem choroby: przerostu siekaczy, problemów z zębami lub pasożytów. Jeśli chomik je mniej, chudnie, ma mokrą sierść w okolicy ogona albo wygląda na osowiałego, idź do weterynarza zamiast poprawiać klatkę. W zdrowym przypadku zmiany w otoczeniu przynoszą efekt w ciągu dwóch, trzech tygodni. Nie karz chomika, nie stukaj w pręty, nie pryskaj wodą — to pogłębia stres i utrwala zachowanie. Cierpliwość i konsekwencja działają szybciej niż jakikolwiek odstraszacz.

Co realnie skraca życie chomika Największym zabójcą jest niewłaściwa dieta. Chomiki karmione wyłącznie gotowymi mieszankami z dużą ilością orzechów i nasion słonecznika tyją, zapadają na cukrzycę i problemy z wątrobą. Tłuszcz w nadmiarze odkłada się w narządach, a zwierzę staje się apatyczne. Drugi częsty błąd to klatka zbyt mała i pozbawiona ruchu. Chomik w naturze pokonuje nawet kilka kilometrów nocą. W klatce o powierzchni kartki A4 nie ma jak tego odtworzyć. Brak kołowrotka o odpowiedniej średnicy prowadzi do deformacji kręgosłupa i przewlekłego stresu. Trzeci problem to przeciągi i nagłe zmiany temperatury. Chomiki są wrażliwe na zapalenie płuc, które w kilka dni potrafi zakończyć się śmiercią.

Kolejna przyczyna to nuda. Chomiki są aktywne głównie wieczorem i w nocy, a wtedy większość domowników śpi. Wsypanie kilku ziaren słonecznika na wierzch ściółki zmusza zwierzę do szukania pokarmu, co zajmuje mu nawet kilkanaście minut. Zamiast podawać jedzenie w misce, rozrzuć je po klatce albo schowaj w papierowych rulonach. Dodaj nowy przedmiot do obgryzania co kilka dni — gałąź jabłoni, orzecha laskowego, wierzby. Nie podawaj gałęzi z drzew pestkowych ani iglaków.

Jeśli klatka stoi w miejscu, gdzie często przechodzą ludzie, obok telewizora albo na drodze przeciągu, chomik żyje w stałym stresie. Przenieś klatkę do spokojnego kąta, ale nie do piwnicy ani na balkon — potrzebuje stałej temperatury 18–22 stopni i naturalnego rytmu dnia. Osłoń jedną ścianę klatki kartką lub tkaniną, żeby zwierzę miało miejsce, gdzie może się schować.

Chomik w klatce z pełnym dnem, pokrywą i ciasno upchanym trocinowym podłożem żyje w powietrzu, które prawie nie wymienia się z otoczeniem. Efekt jest przewidywalny: para wodna z oddechu, moczu i mokrego jedzenia nie ma jak uciec, osiada w trocinach, a podłoże zaczyna przypominać wilgotną gąbkę. Nie chodzi tu o zapach czy estetykę, ale o zdrowie zwierzęcia — chomiki mają drobne drogi oddechowe i bardzo szybko reagują na wilgoć i amoniak.

Chomik to zwierzę, które w dobrych warunkach dożywa dwóch, a nawet trzech lat. Wiele osób kupuje go z myślą, że będzie towarzyszem na pięć czy sześć lat, a potem jest rozczarowanych. Rzeczywistość jest inna i warto ją znać, zanim zdecydujesz się na zwierzaka. Długość życia zależy przede wszystkim od gatunku, genów i sposobu utrzymania. Najczęściej spotykane w domach chomiki syryjskie żyją średnio od dwóch do trzech lat. Karłowate, takie jak dżungarskie czy Roborowskiego, dożywają zwykle półtora do dwóch i pół roku. Rekordziści przekraczają trzy lata, ale to wyjątki potwierdzające regułę.

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że chomik prowadzi nocny tryb życia. Budzenie go w ciągu dnia, branie na ręce wbrew jego woli i hałas w porze snu powodują u niego stałe napięcie. Zwierzę żyje krócej, bo organizm nie regeneruje się prawidłowo. Podobnie działa trzymanie kilku chomików w jednej klatce. Dorosłe osobniki są samotnikami i walczą o terytorium. Nawet jeśli walka nie skończy się śmiercią, rany i stres znacząco skracają życie.

Kąpiel to nie jednorazowa czynność. Chomik wchodzi do piasku kilka razy dziennie, zwłaszcza po jedzeniu i po wyjściu z norki. Dlatego strefa musi być dostępna przez całą dobę i nie może być zastawiana zabawkami ani kołowrotkiem. Jeśli po dwóch tygodniach futro nadal wygląda na przetłuszczone, przyczyną jest zwykle zbyt rzadka wymiana piasku albo zbyt małe naczynie. Warto wtedy zwiększyć głębokość wsypu i sprawdzić, czy zwierzak nie ma pasożytów skóry.

Strefę kąpielową warto oddzielić od reszty klatki niską przegrodą z drewna lub tektury. Dzięki temu piasek nie rozsypuje się po całym wnętrzu, a chomik ma wyraźnie wyznaczony kącik higieny. Podłoże wokół miski można wyłożyć matą z litego drewna — łatwiej ją wytrząsnąć niż wymieniać całą ściółkę. Jeżeli chomik uparcie załatwia się w piasku, trzeba przestawić naczynie w inne miejsce i sprawdzić, czy nie stoi zbyt blisko legowiska. Chomiki nie kąpią się tam, gdzie śpią.